En 1979, cuan se cumpliban cuaranta años de ro fenezimiento de Cleto Torrodellas Español (Estadilla 1868-1939), a editorial Publicazions d’o Consello d’a Fabla Aragonesa dezidió replegar o que se conoxeba de ra suya obra. A faina estió a cargo de ro profesor Francho Nagore, que s’amparó en os testos conserbatos por o suyo sobrino, Cleto José Torrodellas Mur. Son bentiseis poemas creyatos por un poeta popular conoxito como ro «ferrero d’Estadilla”. Ista edizión incluye unas notas biograficas y un estudio de ra obra asinas como de l’aragonés que emplega, más un bocabulario. En 1988 salió una segunda edizión enamplada y, más adebán, grazias a imbestigadors como Óscar Latas y Xavier Tomás se rescatón atros poemas, como as cuartetas que beniban en os emborbozos de ros carambels “Piropos”, feitos en a confitería de A. Vidal d’Estadilla, u os poemas que yeran en Burdeus fendo parti d’os materials de ro filólogo Jean-Joseph Saroïandy, ya que Torrodellas yera uno de ros suyos informadors. Istos poemas son imprentatos en Balbastro, en as imprentas Santamaría e C. Olivera. En 2011 a editorial Xordica sacó a que se tiene como obra completa d’iste autor.
En os poemas se pueden siñalar tres tematicas, o mundo relichioso local, con composizions como “Supllica d’un obrero a la Virgen”, o mundo bucolico e pastoril propio de ro lugar, con poemas como “La pastora” u “Felicitación” (iste poema estará reproduzito por Ramón J. Sender en Crónica del alba, pero no atina con l’autor) u “Relacions al natural”. O zaguero filo temático ye ro emponderamiento de ro mundo tradizional con composizions como “Las mares e las fillas”.
Con ista publicación beyeba ra luz impresa uno de ros poetas populars que más fama tenió en o Semontano, en Sobrarbe y en Ribagorza fendo composizions poeticas en a suya luenga materna. No estió o primer estadillano en escribir en aragonés, Bernabé Romeo (Estadilla 1841- Madrid 1916) en a suya obra Las fuentes de la poesía (1885) ya posa cuatro composizions en ribagorzano. Pero sí que cal dizir que Cleto Torrodellas estió o más popular, as suyas composizions s’aprendeban de memorieta, e no cal dixar de menzionar as suyas colaborazions en a prensa de ra epoca: El Ribagorzano, La Tierra e ra rebista Aragón.
«Banco de llosas gastadas,
banco de la pllaza’l sol
que das entrada a los viejos
como per escalafón.
Onque me causes tristeza
ya fa años que te me miro:
per un lau te tiengo miedo,
y al mismo tiempo cariño.
Tiengo los sesenta y cinco
y los tiengo prou gastados,
y viengo a pedí la’ntrada
como los demás ancianos
M’acordo, fa muchos años
de cuan eba yo zagal
ve aquí asentáu a mi agüelo
con otros viejos hablán.
Yo pasaba enta las monjas
corrén, perqu’eba travieso,
y mi yayo me llamaba
pa mocarme y dame un beso.
¡Cómo van pasán los años!
M’está parecén un sueño:
Como si hablasen d’ayer
y hoy ya soy yo aquel viejo. […]»
(Parti de El banco viejo de los viejos, 1933)



